O FAKULTETU

PREDFAKULTETSKA FAZA RAZVOJAVrijeme od 15 godina postojanja i rada Filozofskog fakulteta je dovoljnodug period da se mogu sa velikom dozom objektivnosti dati ocjene o uspješnosti realizacije naučno-nastavnog procesa kao osnovne djelatnosti ove ustanove koja je od 2000. godine organizaciona jedinica integriranog Univerziteta. Sve što je ovaj prevashodno nastavnički fakultet postigao u toku minulih 15 godina rada, rezultat je između ostalog i tradicije na kojoj je nastao i iz koje je izrastao. Naime, radi se o više decenijskoj tradiciji pedagoškog obrazovanja koja seže od 1945. godine, pa i od 1941., tj. od osnivanja prve učiteljske škole, a naročito o tradiciji visokoškolskog pedagoškog obrazovanja koja institucionalno nastaje 1961- osnivanjem Više pedagoške škole, dakle,  ubrzo poslije Više rudarske škole formirane 1958. godine, koja 1970. godine postaje Pedagoška akademija. Ona je 1976. godine u vrijeme osnivanja Univerziteta u Tuzli jedna od njegovih članica. Dakle, djelatnost koju danas Filozofski fakultet obavlja nije skorašnja već tradicionalna (ukorijenjena).
Za stasavanje Fakulteta veoma je važna predfakultetska etapa razvoja, tj. o vrijeme funkcionisanja Više pedagoške škole i Pedagoške akademije (1961-1993). Na ovim višim školama izučavao se čitav  konglomerat nastavno-naučnih disciplina iz sfera: društvenih, humanističkih, prirodnih i tehničkih nauka, među kojima elektrotehnika i mašinstvo. Činjenicu da je u toku 33 godine njihovog postojanja na ovim školama diplomiralo 7.068 studenata, a da su svi imali svoje zaposlenje na području sjeveroistočne Bosne i šire dovoljno jasno govori o svrsishodnosti njihovog postojanja.OSNIVANJE I RAZVOJSve procedure osnivanja Filozofskog fakulteta, transformacijom Pedagoške akademije, provedene su u toku ak. 1993/94. godine. Započelo se sa pokretanjem inicijative organa Pedagoške akademije, koja je preko organa Univerziteta upućena Okrugu Tuzla. Formiranjem Komisije matičara 23.09.1993. od strane Skupštine Okruga Tuzla i zvanično je otpočeo proces transformacije Pedagoške akademije u Filozofski fakultet. Nakon intezivnih aktivnosti Komisije matičara na čelu sa prof. dr. Enverom Halilovićem (i članovi: Džemo Tufekčić, Asim Halilović, Sead Jamakosmanović i Azem Kožar), a uz svesrdnu podršku tadašnjeg rektora prof. dr. Sadika Latifagića, Skupština Okruga Tuzla je na sjednici održanoj 27.12.1993. godine, donijela Odluku o osnivanju Filozofskog fakulteta u Tuzli. Ovu odluku je potpisao predsjednik Skupštine Izet Hadžić, a sve druge odluke koje iz nje proizilaze u ime Izvršnog odbora Okruga potpisao je predsjednik prof. dr. Sadudin Hodžić, a u ime Okružnog sekretarijata društvenih djelatnosti sekretar dr. Sead Jamakosmanović. Da se ova odluka, koja je imala i veliki broj protivnika, prihvati od organa ondašnje Republike Bosne i Hercegovine zaslužni su dr. Hariz Silajdžić, predsjednik Vlade i svakako predsjednik države Alija Izetbegović. Saglasnost na imenovanje organa novoosnovanog fakulteta (dekana: prof. dr. Envera Halilovića, te Upravnog i Nadzornog odbora) dali  su organi Vlade Okruga, odnosno Tuzlansko-podrinjskog kantona i Vlade Republike BiH. Eto, tako je nastao Filozofski fakultet u Tuzli.Fakultet je prvu akademsku 1993/94. godinu započeo sa sedam studijskih odsjeka od kojih je šest već postojalo na Pedagoškoj akademiji:
  • Bosanski jezik i književnost
  • Matematika-fizika
  • Bilogija-hemija
  • Fizičko vaspitanje
  • Razredna nastava
  • Tehnički odgoj i obrazovanje, te
  • Historija-geografija,  kao jedini novoosnovani odsjek 
Fakultet je prvu akademsku 1993/94. godinu započeo sa sedam studijskih odsjeka od kojih je šest već postojalo na Pedagoškoj akademiji:
  • Bosanski jezik i književnost
  • Matematika-fizika
  • Bilogija-hemija
  • Fizičko vaspitanje
  • Razredna nastava
  • Tehnički odgoj i obrazovanje, te
  • Historija-geografija,  kao jedini novoosnovani odsjek
Odsjeci: Razredna nastava i Tehnički odgoj su dvogodišnji, a svi ostali četverogodišnji studijski odsjeci.
Transformacija je dalje tekla na tri kolosijeka:
  • Osnivanje novih odsjeka
  • Transformacija dvopredmetnih u jednopredmetne studijske odsjeke i
  • Izdvajanje grupe srodnih odsjeka u zasebne fakultete
    • Što se osnivanja novih odsjeka tiče treba reći da je osnovan studijski odsjek Predškolski odgoj (kao dvogodišnji studij), te 1998. godine Žurnalistika i odsjek Strani jezici (grupe anglistika i germanistika) koji je naredne godine podijeljen u dva odsjeka:  Engleski jezik i književnost i Njemački jezik i književnost. Nedugo nakon toga su osnovana još tri odsjeka: Pedagogija-psihologija (2000.), Turski jezik i književnost (2003) i Socijalni rad (2004).
    • Transformacija dvopredmetnih četverogodišnjih studijskih odsjeka u jednopredmetne izvršena je na početku ak. 1999/2000. godine. Trasformirana su tri dvopredmetna studijska odsjeka: Matematika-fizika, Biologija-hemija i Historija-geografija u šest jednopredmetnih studijskih odsjeka. Fakultet je te godine imao 14 aktivnih studijskih odsjeka.
    • Izdvajanje grupe srodnih odsjeka u zasebne fakulteta dogodilo se dva puta:
  • 2000. godina kada je grupa od pet odsjeka (bilogija, hemija, fizika, matematika i geografija) izdvojila u Prirodno-matematički fakultet i
  • 2002. godine kada je odsjek Fizička kultura prerastao u Fakultet za tjelesni odgoj i sport.
Naznačene promjene bile SU odraz postojećih društvenih potreba kojima se fakultet prilagođavao. U tom smislu treba shvatiti i transformaciju jedina dva dvogodišnja studijska odsjeka: Razredna nastava i Tehnički odgoj i informatika u trogodišnje studijske profile 2006. godine. Odsjek Predškolski odgoj i obrazovanje, na kojem od ak. 1999/2000. godine nisu upisivani novi studenti, je u fazi takve transformacije.Tako je, slijedom društvenih potreba i mogućnosti uobličena nastavno-naučna struktura Fakulteta u postojećih deset studijskih odsjeka i to:
  • Bosanski jezik i književnost
  • Engleski jezik i književnost
  • Historija
  • Njemački jezik i književnost
  • Pedagogija-psihologija
  • Razredna nastava
  • Socijalni rad
  • Tehnički odgoj i informatika
  • Turski jezik i književnost
  • Žurnalistika.
Osim toga u okviru odjeljenja Univerziteta u Travniku funkcionira nastava na 6 studijskih godina i to: Bosanski jezik i književnost (I,II i III godina), Engleski jezik i književnost (III godina), Tehnički odgoj i informatika (II godina) i Razredna nastava (I godina).
Dakle, Filozofski fakultet je danas veoma  složen organizam, daleko najborjnija članica integriranog Univerziteta. Nastava se izvodi u sklopu deset naznačenih odsjeka, a iz više naučnih oblasti: društvenih, humanističkih i informacijskih znanosti, razvrstanih u okviru 19 naučnih katedri (od 44 koliko ima na Univerzitetu). Po broju studenata Filozofski fakultet čini 1/3 Univerziteta. Filozofski fakultet je brojniji i od nekih univerziteta u Bosni i Hercegovini (od mostarskog, zeničkog i bihaćkog). Osim brojčanih u prilog složenosti ovog fakulteta govore i unutrašnjo-strukturalni  pokazatelji koji se tiču broja odsjeka (deset), broja katedri (19), te raznovrsnosti naučnih oblasti kojima pripadaju: društvene, humanističke i informacijske nauke.
Sa aspekta brojnosti tj. potreba nastavnici su slabija strana kolektiva. Trenutno je na Fakultetu zaposleno 30 nastavnika (redovnih profesora 2, vanrednih 7 i 21 docent), dva su na odgovornim funkcijama Vlade TK, te 26 viših asistenata i 29 asistenata, ukupno 87 uposlenika. Ovom broju treba dodati angažman u nastavi na multidisciplinarnim studijima kakvi su Tehnički odgoj i informatika i Razredna nastava, 12 nastavnika i 5 saradnika sa drugih fakulteta Univerziteta. Ovaj broj nije dovoljan da pokrije nastavu, iako su svi nastavnici angažirani na dvije do tri nastavne norme, a saradnici na normu i po. Zbog toga su za realizaciju nastave angažirani nastavnici iz okruženja, ponjaviše iz BiH, ali i iz Hrvatske, Srbije. Ukupno je na kraju 2008. godine angažirano 47 nastavnika spoljnih saradnika (do jedne nastavne norme), 6 asistenata (izabrani, a nisu uposleni), te čak 65 stručnjaka iz prakse (na pola norme uposlenika-saradnika). Kada se ovi pokazatelji svedu na brojke onda proizilazi da se trenutno sopstvenim snagama (sa uposlenicima) izvodi 400 sati nastave, a sa spoljnim saradnicima nastavnicima čak 250 sati nastave (tj, 63%: 37%), te oko 1700 sati vježbi (uposlenici) i oko 600 sati vježbi (saradnici) tj. 74%:26%.
Dakle, više od 1/3 predavanja u nastavi drže nastavnici spoljni saradnici dok oko ¼ vježbi drže asistenti i stručnjaci iz prakse Osim kadrovskih na Fakultetu je izražena potreba za prostorom (učioničkim, kabinetskim, bibliotečkim) te odgovarajućim učilima, stručnom i naučnom literaturom i informatičkom opremom. Ovo i pored određenih pomaka koji su učinjeni u minuloj godini nabavkom 25 kompjutera sa štampačima, nekoliko pokretnih LCD računara, nekoliko grafoskopa, nekoliko klima uređaja, školski namještaj, te literature u vrijednosti od 50.000 KM (tender u toku). Izvjesna ulaganja  izvršena su na sanaciji mokrog čvora, te u druge manje opravke (elektroinstalacije i sl.) Međutim, to ni izdaleka nije dovoljno za zadovoljenje postojećih potreba. U tom smislu je više nego indikativan pokazatelj da Fakultet raspolaže sa svega oko 1,5m2 po studentu, što je oko tri puta manje od polaznog minimuma (7m2), itd.
Unatoč svemu naprijed naznačenom (nedostatak kadrova, prostora, učila, opreme, biblioteke  i sl.) u nastavnom, pa i naučnom radu, postignuti su značajni rezultati. Ovo je posebno slučaj sa rezultatima u nastavnom procesu, gdje je između ostalog važan barometar uspjeha broj diplomiranih studenata kao i godišnji procenat uspjeha (procenat prolaznosti). Procenat prolaznosti je oko 50% i nešto je iznad univerzitetskog prosjeka. Važno je istaći da je on iz godine u godinu sve veći: prošle godine je prolaznost iznosila oko 44%. Međutim, impozantan je broj diplomiranih studenata Dakle osim naznačenih 7.068 studenata koliko je diplomiralo na Višoj pedagoškoj školi (1.116) i Pedagoškoj akademiji (5.952), na Filozofskom fakultetu  je u minulih 15 godina diplomiralo 4330 studenata (3721 na redovnom i 609 va vanrednom studiju). Samo u 2008. godini diplomiralo je 995 (400+595) studenata.
            Za iznadprosječno postignute rezultate plakete Univerziteta je dobilo 465 studenata, od čega je 38 zlatnih, 260 srebrenih i 167 bronzanih. Samo u ak. 2007/08. godini plakete je dobilo 88 studenata (7 zlatnih, 51 srebrena i 28 brončanih). Ovi pokazatelji, bez obzira na neke druge indikatore, govore u prilog podizanju kvaliteta studentskih znanja.
Na planu naučno istraživačkog rada  su također postignuti značajni rezultati. Na šest organiziranih postdiplomskih studija iz pet naučnih oblasti (lingvistika, književnost, psihologija, komunikologija, historija) upisano je oko 120 studenata, a studij je uspješno okončalo njih 66. Doktorirala su ukupno 23 kandidata, od kojih su mnogi uključeni u nastavni proces. Osim toga nastavnici ovog Fakulteta uključeni su na više postdiplomskih studija u zemlji i inostranstvu. 
Naučnoistraživački rad je uglavnom individulaiziran. U toku je uobličavanje više projekata međunarodnog karaktera u koje je predviđena participacija 20-tak nastavnika.
Na fakultetu se izdaje časopis „Zbornik radova“ (ove godine je štampan broj 8 u 2 sveske) u kojem se objavljuju stručni i naučni radovi nastavnika i saradnika. Osim toga jedan broj odsjeka izdaje i svoje časopise: na odsjeku za Bosanski jezik i književnost: „Bosanski jezik“, „Ostrvo“, „Diference“, na Odsjeku za historiju časopis „Saznanja2 i dr.
  Osim naznačenog moglo bi se govoriti i o drugim pokazateljima od značaja za sticanje pravilnog dojma o tome šta to fakultet danas jeste.  Umjesto, pak, bilo kakvog decidnog suda o dometima koji kolektiv fakulteta danas ostvaruje, moram reći da je to znatno više i bolje od onoga kakvim ga neki nastavnici uspolenici „slikaju“ u štampanim i elektronskim medijima. Njihova neodgovornost te vrste ne može i ne smije biti mjera vrijednosti ovog mnogobrojnog kolektiva. VIZIJA RAZVOJA
  Na osnovu naprijed naznačenog dalji razvoj Fakulteta treba usmjeriti na:
  • Poboljšanje posebnih uslova (u toku su aktivnosti na uobličavanju idejnog rješenja za izgradnju „Središnjeg kampusa“),
  • Stvaranje uslova za unapređenje rada biblioteke (prostor, oprema, literatura, informatička oprema i sl.)
  • Kadrovsko ekpiranje (po odsjecima i katedrama), prije svega osloncem na sopstvene potencijale,
  • Implementacija drugog i trećeg ciklusa obrazovanja,
  • Izučavanje i u duhu rezultata razdvajanje fakulteta po grupacijama na dva fakulteta (društvene i humanističke nauke),
  • Osavremenjenje nastavnog procesa dosljednim provođenjem kvaliteta u duhu bolonjskog procesa,
  • Fleksibilnost u storniranju jednih i uvođenju novih studijskih profila, u skladu sa potrebama okruženja,
  • Naučno ekipiranje u odgovarajuće institute i preko njih , timskim radom u naučne projekte Evropske unije i okruženja,
  • Fleksibilna edukativna djelatnost putem centra za edukaciju, centra za jezike i sl.,
  • Adekvatna upisna politika kao važan generator stabilizaciji, a potom i generator razvoja,
  • Pravilo i pravično situiranje Fakulteta (odsjeka, katedri) u novouspotsavljajućoj oranizacionoj strukturi Univerziteta, a putem uspostave pravednih kriterija umjesto dosadašnjeg načina organiziranja i predstavljanja,
  • Stavranje uslova za uspješnu eksternu evaluaciju.Ove i druge razvojne aktivnosti zahtijevaju velika ulaganja, a što se može ostvariti razumijvanjem organa Univerziteta, ali i osnivača, jer se radi o kapitalnim ulaganjima. Međutim, i udio uposlenika je u tome veoma važan pa čak i presudan. Jer, za sve ovo postoje nosioci posla, a postoji potreba okruženja što su dvije važne komponente. Kada je sve to tako Fakultet ima razloga da vjeruje u veće razumijevanje i podršku osnivača i okruženja.

WUS - WUS Austria Sarajevo Office
Branilaca Sarajeva 51 71000 Sarajevo Klikni
SUS  Dobrodošli na internet stranicu Svjetskog univerzitetskog servisa BiH!Klikni
DAAD Deutscher AkademischerAustausch Dienst
German Academic Exchange Service Klikni